مفاخر، علما و دانشمندان هر دیار، معماران حقیقی تاریخ و فرهنگ جوامع خویشند. تجربه آموزی از زندگی بزرگان دانش و دین در همه دوران ها، همواره به عنوان یک درس اساسی، مورد توجه اهل نظر بوده است. استان سمنان، زادگاه و مهد بزرگترین عرفا و مفاخر علمی، عرفانی، فلسفی و دینی ایران زمین بوده که تاثیر تفکرشان را می توان در اقصی نقاط جهان مشاهده کرد. در تاریخ این دیار کهن از یک سوی نام انسان هایی چون ابوالحسن خرقانی، با یزید بسطامی و علاءالدوله سمنانی بر تارک ادبیات عرفانی ایران اسلامی می درخشد و از سوی دیگر در تاریخ یک هزار ساله شعر و ادب فارسی نام انسان هایی چون استاد سخن، قصیده سرای نامی منوچهری دامغانی، قطعه سرای بلند آوازه ابن یمین فرومدی و غزل سرایان نامدار فروغی بسطامی و یغمایی جندقی از جایگاه خاص برخوردار است. از هفت گنج قومس که شامل نام آوران و بزرگان ذکر شده است،که بگذریم ،در عالم فقه و فقاهت نیز،از جمله می توان به حضرات آیات عظام حاج شیخ محمود شاهرودی، علامه محمد صالح حائری، حاج ملاعلی سمنانی، محمد کاظم مهدوی دامغانی، محمد رضا فیض سرخه ای و محمد علی نجات قدس الله، حاج شیخ یوسف خراسانی و….. هم اشاره نمود که به راستی هر یک از این بزرگواران در دوره ی خویش چراغ راهی برای هم عصران و الگویی عملی برای آیندگان به شمار می آمده اند. استان سمنان را با عرفا و مفاخر آن باید شناخت و ساخت.

thumbnail

وی از عرفای به نام و صاحب آوازه اواخر قرن ۵ و اوایل قرن ۶ هجری قمری است. این عارف صافی، خانقاهی در سمنان ساخت که شهرت عجیبی کسب کرد اما از خانقاه این عارف در حال حاضر آثاری بر جای نمانده، تنها محله ای در نزدیکی پیر علمدار به نام ” سکاکیه” نامیده می شود.تاریخ زندگی وی معلوم نیست اما شیخ علاء الدوله سمنانی وی را صاحب شجره و مردی مجتهد در مقام فیض و مقبول اولیاء روزگار می دانسته است.

thumbnail

عارف شهیر و محقق نامی عرفان شیخ علاء الدوله سمنانی( ۷۳۶-۶۵۹ ه ق)
شیخ رکن الدین ابوالمکارم احمد بن محمد بن احمد سمنانی بیابانکی مشهور و ملقب به علاءالدوله سمنانی نامی مشهور در میان عرفای بزرگ ایران زمین بوده است.
او از شاعران و نویسندگان بزرگ قرن۷ و ۸ هجری ق است. دوران کودکی و خردسالی خویش به فراگیری علوم مشغول بوده و از آنجا که در خانوادهای اشرافی و دارای اصل و نسبت می زیسته با روش بزرگ زادگان تربیت یافته است.
او سفرهای زیادی به بغداد، شام، مکه، خراسان و برخی از اماکن متبرکه داشته است و بارها به سفر مکه رفته است. ایشان علاوه بر تربیت شاگردان و عرفای نامدار که هر یک به تنهایی خود عهده دار شاگردان و مریدان بسیار شدند،تالیفات ارزشمندی از خود بر جای گذاشت : رساله آداب الحواه، رساله آداب السخره، رساله تجلیات،رساله بیان الاحسان لاهل العرفان، رساله تذکره المشایخ،رسائل نورفی شمائل اهل السرور، رساله شطرنجیه،کتاب فلاح،رساله قدسیه، رساله و صابیح الجنان،رساله مناظر المخاطر المناظر،رساله نوریه کتاب ارشاد و نام و رساله مفتاح و بسیاری از رسالات گران سنگ دیگر، او قریب ۶۲ اثر در زمینه عرفان،فقه، ادب و تفسیر و حدیث تدوین کرده.
علاء الدوله سالهای پایانی عمر خویش را در صوفی آباد سمنان که خود او خداداداش می نامید گذراند و به تالیف متون وزین عرفانی پرداخت. او از عرفای پرکار و از محققان برجسته حوزه های علوم دینی و عرفانی است.
او در طول عمر خود۲۷۰ اربعین برآورد که در مجموع بالغ بر۳۰ سال یا ده هزار و هشتصد روز می شود،وفات شیخ علاء الدوله سمنانی را در برج احزار صوفی آباد به تاریخ روز پنج شنبه( شب جمعه) بیست و دوم ماه رجب۷۳۶ نوشته و ثبت کرده اند
و جسد او را در صوفی آباد دفن کرده و عماد الدین عبدالوهاب که یکی از بزرگان سخاوتمند و نامی کومش بوده و شیخ علاء الدوله به وی ارادت می ورزیده است ،عمارت آن را بنا نمود.
این ذوق و سماع ما مجازی نبود این وجد که حال ماست بازی نبود
با بی خبران بگو که بی خردان بیهوده سخن به این درازی نبود

thumbnail

سید اشرف جهانگیر سمنانی/ عارفی جهانگرد(۸۰۸-۶۸۸ ه ق)
یکی از شخصیتهای بسیار برجسته و عرفانی نامدار این منطقه سید اشرف جهانگیر سمنانی است. این عارف و دانشمند که برای بسیاری از همشهری ها و حتی برای ایرانیان غیر آشناست اهل این دیار و سمنانی بوده است. وی در سال۶۸۸ هجری قمری در سمنان متولد شده است. خاندان وی در این منطقه به آل سمنان معروف بوده و سلطنت داشتند.
سید اشرف الدین در سن هفت سالگی قرآن مجید را حفظ کرده و در چهارده سالگی تحصیلات خود را به پایان رساند و در تمام عراق و ایران شهرت کسب کرد.نام پدرش محمد ابراهیم حاکم منطقه بوده و پس از وفات پدرش، حکومت سمنان را بر عهده گرفت. داستانهای بسیاری از عدل و انصاف وی در زمان حکومتش نقل شده است.
او ۱۲۰ سال عمر کرده است. وفات وی ۲۷ محرم سال۸۰۰ هجریست. و در روح آباد باغی بنا کرد واندرون آن مدفون شد. وی دارای تالیفات و تصنیفات متعددی در علم حکمت و عرفان کلام می باشد برخی آثار وی بشارت المریدین در تصوف،سلوه العاشقین، سکینه المشتاقین، لطایف اشرفی و مکتوب می باشد.

thumbnail

میرزا ا بوالحسن یغمایی مشهور به یغمای جندقی
یکی دیگر از مفاخر و مشاهیر فرهنگی و ادبی این دیار، میرزا ابوالحسن یغمایی مشهور به یغمای جندقی است این شاعر مشهور و غزلسرای نامی دوره قاجار در سال ۱۱۹۶ ه.ق در دهکده جندق و خور بیابانک پا به عرصه وجود گذاشت.تا قبل از سالهای چهل، دهکده خور و جندق و بیابانک از توابع فرمانداری کل سمنان بوده و پس از آن از توابع اصفهان و سپس استان یزد شد. وی در عمر نسبتاً دراز خود به شهرهای سمنان، قم ، کاشان، تهران، هرات، یزد، مشهد و چند شهر دیگر سفر کرد. و در زمانی که در تهران بود مورد توجه و اعتنای بسیاری از بزرگان دربار و شاهزادگان قرار گرفت. اما چون طبع آزاده ای داشت در میان شاهزادگان به دو نفر بیشتر مانوس نبود.یکی محمد میرزای قاجار پسر فتحعلی شاه که دانا و پاکیزه طبع و روشندل بود و فاضل خان گروسی که به وی اعتقاد داشت. او تا نیمه عمر به تصوف گرایش داشت و پس از آن به فرقه شیخیه گروید.
در شرح حال وی گفته شده که شیعی پاک اعتقاد بود و مخصوصاً به امام حسین (ع) ارادت خاصی داشت و بدین خاطر بیشتر دارایی خود را وقف عزاداری امام حسین کرد وی پس از مدتی بیماری درروز شنبه شانزدهم ربیع الثانی ۱۲۷۶ قمری در سن ۸۰ سالگی چشم از جهان فرو بست و جسدش در بقعه امامزاده سید داوود واقع در خور به خاک سپرده شد .
آثار وی کلیات اشعار یغمایی جندقی، آثار منثور که شامل نامه های زیادی به تعدادی از دوستان و آشنایان و ممدوحان وپسران اوست اشعار که شامل غزلیات قدیم و جدید اوست.
کتاب احمد، خلاصه الافتضاح، ملوک الدلیل مراثی، قطعات، هجویات، ترجیع بندها و ترکیب ها مختلف شعری از دیگر آثار ارزشمند او می باشد.

thumbnail

حاج ملا علی سمنانی (حکیم الهی،۱۳۳۳-۱۲۵۳ ه. ق)
وی یکی از علمای متبحر و حکمای بزرگ قرن اخیر بوده که در میان مردم سمنان و دیگر شهرها شهرت بسزایی داشته است. این حاکم وارسته و فرزانه یکی از شخصیتهای تاثیرگذار و معنوی در سمنان بوده و همچنان نور معنویت او در میان مردم کوچه و بازار سمنان وجود دارد. این حاکم وارسته در سال ۱۲۵۳ ه. ق در سمنان متولد شد وی پس از گذراندن مراحل مقدماتی تحصیلی در سمنان به شهرهای کربلا، نجف، تهران، اصفهان، کرمانشاه، سبزوار رفته، و پس از طی مدارج عالیه در علوم الهی به زادگاه خویش مراجعت کرده و در سمنان سکنی گزید.وی به عتبات عالیات سفر کرده و در آنجا از محضر مجتهدین و مراجع وقت بهره ها جست. وی از جمله علمای عالیقدر و حکمای بزرگواری بوده که چنانچه باید قدرش شناخته نشده است. وی حقیقتاً شخصی جامع العقول و المنقول و از زهاد و عباد عصر خود بوده،حاج ملا علی سمنانی دارای تالیف و آثار گرانقدری نیز بوده که گفته می شود تعداد این آثار به ۲۵ جلد می رسد ولی به اثر سیلی که در آن زمان به وقوع پیوسته این آثار از بین رفته است. برخی آثار وی:نسخه خطی مجموعه رسالت در باب فقه و اصول- نسخه خطی کتاب خلاصه الحساب- نسخه خطی رساله در علم حساب- نسخه خطی کتاب جنگ- نسخه خطی خلاصه شمس المناره من تصفیفات احمد القصی با حواشی- نسخه خطی رساله در خواص حروف جفر و تنجیم- محمد دعاب دلدار به انضمام حواثی حاج ملا علی می باشد.
این حکیم وارسته در روز پنج شنبه ماه ربیع الثانی سال۱۳۳۳ه.ق در سمنان فوت نمود و آرامگاه وی در مقابل امامزاده علمدار سمنان واقع گردید. آرامگاه او زیارتگاه اهل دل است.

thumbnail

آیت الله علامه حائری مازندرانی(سمنانی)فقیه و حکیمی ذولسانین(۱۳۹۱-۱۲۹۷ ه. ق)
آیت الله العظمی شیخ محمد صالح علامه حائری یکی از برجسته ترین شخصیتهای دنیای اسلام و ایران اسلامی است که همواره زندگی و آثار او مورد توجه محققان بزرگ قرار گرفته است. این حکیم و فقیه عالی مقام که مشهور به علامه سمنانی می باشد فرزند آقا شیخ فضل الله مجتهد مازندرانی بوده و در ۲۸ رجب سال ۱۲۹۷ ه . ق در کربلای معلی دیده به جهان گشود. وی در خانواده ای اصیل و روحانی پرورش یافته و تربیت شده بود. وی از کودکی استعداد سرشاری داشته و با طبع لطیف خود اشعار بسیاری را حفظ نمود و نزد پدر خویش ادبیات عرب را آموخت.
شهرت علمی علامه سمنانی در زمانی که در نجف اقامت داشتند بسیار زیاد بود وی پس از ۱۵ سال اقامت در نجف اشرف و کسب علم و فیض از اساتید بزرگ آن دوران با کوله باری از علم و دانش به ایران مهاجرت کرده و یکی از دلایل هجرت ایشان چشم دردی بود که او را رنج می داد. علامه حائری در فلسفه ،حکمت و ادبیات عرب از نوابع دوران محسوب می گردید و محفل درس او مملو از شاگردان و شخصیتهای بزرگ زمانه بود. این شخصیت برجسته و عالیقدر بیش از ۳۰۰ اثر علمی از خویش بر جای گذاشته است که اگر مجموعه اشعار و زیارتنامه ها و برخی از ادعیه هایی که توسط ایشان تقریر شده و در گوشه و کنار امامزاده ها و مساجد شهرستان سمنان به صورت کتیبه ها و یا تابلوهایی منقش شده است نیز مورد توجه قرار گیرد، از ۴۰۰ اثر متجاوز خواهد شد.
برخی آثار وی: حواشی ریاض،نکاح در اسلام،تجارت،نجات العباد، رساله ای در اتحاد عاقل و معقول، حکمت بو علی سینا در۵ جلد، دیوان اشعار فارسی، دیوان الادب و بسیاری آثار گرانقدر دیگر…..
این عالم بزرگ و دانشمند نادر دوران پس از ۹۱ سال زندگی پر خیر و برکت در شب سه شنبه ۲۱ دی ماه ۱۳۵۰ در سمنان دار فانی را وداع گفت و در تشییع بی سابقه مردم سمنان به حرم حضرت رضا(ع) منتقل و در دارالسیاده مشهد الرضا مدفون گردید.

thumbnail

شیخ محمد فانی سمنانی(۱۳۲۱-۱۲۴۷ ه .ق )
یکی ازشخصیت های معنوی و عرفانی که سالیانی در این خطه به دنیا آمده و می زیسته و مورد توجه آحاد مردم بوده، شیخ محمد فانی سمنانی است. این حکیم و عارف اندیشمند اهل ذوق و شعریت، متخلص به فانی و ملقب به ظفر علی در فروردین۱۲۴۷ ه. ق در سمنان دیده به جهان گشود. وی تحصیلات خویش را در سمنان و تهران سپری ساخت و از محضر علما و اساتید گرانقدر زیادی درس جست.وی مجتهد مسلم و جامع معقول و منقول بوده و شاگردان طبقه ی اول حکیم صهبا و حکیم الهی آقا محمد رضا قمشه ای بوده است.
وی قصاید و غزلیات فراوانی سروده و قصاید عربی او نیز از شهرت خاصی برخوردار است،محمد تقی بهار مشهور به ملک الشعرا به وی عشق می ورزیده و ابیاتی را در مدحش سروده است. این عارف گمنام و متواضع در تاریخ ۱۳۲۱ ه . ش دار فانی را وداع گفت و در جنب مقبره پیر نجم الدین به خاک سپرده شده است.
نگاهی به برخی از اشعار وی عمق عرفان و معنویت این عارف فرزانه را روشن خواهد کرد.
خضر همت طلبد از دل آواره ما، مهر در نوره کند نوروز سیاره ما،
ما صبوحی طلبان صوفی صافی نفسیم، جرعه به قبح نشاید لب میخواره ما

thumbnail

رفعت سمنانی شاعر شوریده حال عرفانی(۱۳۵۰- ه.ق)
میرزا احمد صادق رفعت سمنانی از شعرای عارف مسلک دوران قاجاری بوده که اشعار او از ویژگی های برجسته ای برخوردار می باشد. این شاعر شوریده حال سمنانی که چندان بیوگرافی روشنی از وی در تذکره ها موجود نیست سالهای جوانی خویش را در سمنان گذرانده و اهل سفر نیز بوده است.
وی رساله های زیادی را تدوین کرده است اما به غیر از دیوان شعر او، اثر مکتوب دیگری به دست نیامده است. وی شاعر عارف و جهانگردی بی پیرایه و اهل دل بوده که با سفر در آفاق وانفس جان شیفته خویش را جلا می داده است. او با عارف قزوینی شاعر مشهور ایرانی نیز رابطه دوستی داشته و نامی از او در یکی از غزل هایشان آمده است.
رفعت زندگی بی تکلف خود را تا آخر عمر از دست نداد و تا زنده بود مجرد زیست و تاهل اختیار نکرد و سالهای آخر عمر خویش را در تهران به سر برد و در سال ۱۳۰۱ شمسی مطابق با ۱۳۵۰ ه . ق روی در نقاب خاک کشید و در مقبره حضرت شاه عبدالعظیم حسنی مدفون شد.
در دیوان رفعت سمنانی علاوه بر اشعار زیبا، مثنوی سرالاسرار یوسف و زلیخا نیز منعکس است که از لطافت خاص برخوردار است.

thumbnail

دکتر قاضی شریعت پناهی،مردی از تبار سیاست و حقوق (۱۳۷۷-۱۳۱۰ ه. ش)
دکتر ابوالفضل قاضی شریعت پناهی یکی از شخصیت های برجسته و علمی سمنانی است .و در میان خواص اهل علم و ناموران علم سیاست و حقوق جایگاه رفیعی را به خویش اختصاص داده است.
دکتر شریعت پناهی، فرزند آقا سید هادی از سادات حسنی در سال ۱۳۱۰ ه.ش در خانواده های اصیل و نجیب متولد شد.
او پس از طی مراحل مقدماتی تحصیلات خود، مدارج عالی را نیز طی کرده و در سال ۱۳۳۲،لیسانس حقوق خود رااز دانشگاه تهران دریافت نمود و از سال ۱۳۳۳ برای ادامه ی تحصیل به اروپا سفر کرد. و موفق به دریافت درجه عالی دکتری در سال ۱۳۳۹ گردید و در زمان ۱۳۴۰ به ایران مراجعت کرد. وی دارای آثار علمی و تحقیقاتی ارزنده ای نیز می باشد.
– داستان های ایرانی
– جامعه شناسی سیاسی
– جامعه شناسی حقوق
– حقوق اساسی و نهادهای سیاسی
– حقیقت به نخی بند بود
– گفتارهایی در حقوق عمومی
شادروان دکتر ابوالفضل قاضی شریعت پناهی علاوه بر کارهای علمی و پژوهش در رشته تحصیلی خود صاحب ذوق ادبی نیز بوده و اشعاری نیز می سرود.
این استاد فرزانه و ارجمند با بیش از ۴ سال تحقیق و تدریس و کوشش های علمی در سن ۶۷ سالگی در شبانگاه ۲۹ آذر ۱۳۷۷ پس از گذراندن یک دوره بیماری دار فانی را وداع گفت.

thumbnail

استاد حجت الاسلام و المسلمین شهید محمد رضا کاشفی(رض) (۱۳۸۵-۱۳۴۶ ه.ق)
محمد رضا کاشفی در سال ۱۳۴۶ در سمنان یا به روایتی در تهران متولد شد،و تحصیلات خود را تا مقطعی از دبیرستان در رشته ریاضی فیزیک ادامه داد و سپس در سال ۱۳۶۱ وارد حوزه علمیه مهدیشهر (سنگسر) سمنان گردید. همزمان در کنار دروس حوزوی در سال ۱۳۷۴ از مراکز تربیت مدرس در رشته الهیات و فلسفه اسلامی کارشناسی ارشد را به اتمام رساند.
او در کنار تحصیل و تدریس، به تحقیق و پژوهش نیز پرداخت و آثار متعددی را از خود به یادگار گذاشت عضویت در انجمن علمی ادیان و مذاهب،عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ،همکاری با مراکز جهانی علوم اسلامی از دیگر فعالیت های این دوست فرزانه است. نتیجه زحمات پژوهشی و علمی او در بیست و چند کتاب و چندین مقاله علمی چاپ و منتشر شده است.
وی پس از بازگشت به ایران مسئولیت های مهم اجرایی و سیاسی کشور را بر عهده گرفت. اما برای دکتر،تدریس و تحقیق یکی از بهترین و لذت بخش ترین کارها بود که به گفته ی خودش،گمشده ی خود را برای تسکین روح نا آرام خود در همین کار یافت و در دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۹ مشغول تدریس و تحقیق شد.
از جمله خصوصیت استاد،جدیت در کار تدریس بوده است. از نکات جالب زندگی سیاسی استاد این است که در سال ۱۳۵۷ ازطرف دولت شریف امامی به وی پیشنهاد وزارت علوم گردید و استاد به شرطی این مسئولیت را می پذیرد که دولت موقت گارد نظامی را از دانشگاه اخراج نماید که پس از قبول این کار از طرف دولت این مسئولیت را می پذیرد اما پس از ۱۴ روز دولت به عهد خویش وفا نکرد و دوباره دست به اقدامات نظامی در دانشگاه ها می زند که استاد قاضی به عنوان اعتراض به این دولت به منظور هماهنگی با حرکت خروشان مردم انقلابی ایران از سمت خویش استعفا داده و پس از چندی دولت شریف امامی نیز سقوط می کند.
وی علاوه بر تدریس و تحقیق مسئولیتهای اجتماعی نیز داشته مانند:
– کارشناس برنامه ریزی سازمان اقتصادی برنامه و بودجه
– مدیر کل بودجه وزارت کشور در سال ۱۳۴۸
– معاون و سپس سرپرست دانشکده حقوق و علوم سیاسی تا سال ۱۳۵۱
– معاون سیاسی و اجتماعی وزارت کشور تا پایان سال ۱۳۵۶
– وزیر علوم و آموزش عالی از ۲۶ مهرماه ۱۳۵۷ الی ۱۳ آبان ۱۳۵۷
او در عمر کوتاه اما با برکت خود به بیماری صعب العلاجی مبتلا شد که علی رغم تحمل سختی ها و دشواریها از کار تحقیق و پژوهش باز نماند و سرانجام در اردیبهشت ماه ۱۳۸۵ به لقاء حق پیوست.

مطالب بالا برگرفته از این منابع می باشد.

ایده ، نظر ، پیشنهاد